Felsefenin Konuları Hangileridir?

Felsefe, evreni, insanı, insanlığı tanımak, bilginin nasıl oluştuğunu anlamak, birey ve sosyal grupların eylem ve davranışlarını değerlendirmek ve bunlara ilkeler bulmak ister. Ayrıca bilginin oluşumunu, sanatı, çevreyi, hukuku, hakları, iletişimi, dili, anlamı, barışı, sağlığı, sporu, özgürlüğü inceler ve bunların tek tek analizini yaparak bunlarla ilgili çeşitli ilkelere ulaşmak ister. Felsefenin konuları (bilgi, bilim, varlık, ahlâk, siyaset, sanat, din, dil, eğitim, hukuk, devlet, toplum, iktisat vb.) çok çeşitlidir. 

İlkçağdan bu yana felsefenin konusunu; Varlık Felsefesi (Ontoloji), Bilgi Felsefesi (Epistemoloji) ve Değerler Felsefesi (Aksiyoloji) oluşturmuştur. Bu üç konu Platon ve Aristoteles’den beri felsefenin temel disiplinleri olmayı sürdürmüşlerdir. Bunlar dün olduğu gibi bugün de felsefenin ana konularıdır.

Varlık Felsefesi (ontoloji):  Felsefenin varlık konusuyla ilgili sorulara yanıt arayan dalıdır. “Varlık var mıdır?”, “Varlık hangi cinstendir?” gibi sorular varlık felsefesinin sorularıdır. Varlık Felsefesi (ontoloji), varlığın ne olduğunu, yapısını, ana maddesini, prensiplerini anlamak üzere ortaya konan düşünceler bütünüdür. Felsefenin varlığa yaklaşımı, temel bilgilere ulaşma amacını taşır. Bu nedenle varlığa tümel/bütüncül bir bakış açısıyla yaklaşır. Diğer bir ifadeyle, felsefenin konusu varlığın sınırlı bir parçası değil, genel olarak varlığın kendisidir. 

Bilgi Felsefesi (epistemoloji): Felsefenin bilgi konusuyla ilgili sorulara yanıt arayan dalıdır. “Bilgi nedir?”, “İnsan zihni dış dünyayı bilebilir mi?”, “Bilginin kaynağı nedir?” gibi problemleri ele alan bilgi felsefesi, felsefenin temel konularından biridir. 

Değer felsefesi (aksiyoloji): İnsanlar arası ilişkilerden ortaya çıkan değerlerle ilgili sorulara yanıt arayan felsefe dalıdır. İyi, kötü, güzel, çirkin gibi ahlâk, sanat ve siyasetle ilgili değerlerle bu felsefe dalı ilgilenir. Bu değerlerden ahlâkla ilgili olanlar ahlâk felsefesinin, siyasetle ilgili olanlar siyaset felsefesinin, sanatla ilgili olanlarsa sanat felsefesinin konusunu oluşturur. Felsefenin tarih, eğitim, dil üzerindeki çalışmalarından da “Tarih felsefesi”, “Eğitim felsefesi”, “Dil felsefesi” gibi felsefe dalları ortaya çıkmıştır.

Bunların yanında gerek bilimin gerekse felsefenin çözemediği çok sayıda sorun vardır. Bu sorunların özelliği çözülememeleridir. İnsan aklının ne çözebildiği ne de yadsıyabildiği bu sorunlar da felsefenin konuları arasında yer alır. Örneğin “Ölüm nedir?”, “Ölümden sonra yaşam var mıdır?”, “İnsan nasıl ve ne zaman ortaya çıkmıştır?”, “Neden bir dil değil de birçok dil vardır?”, gibi.