Diyalektik Materyalizm Nedir?

Asıl varlığın madde olduğunu; onun hareket halinde bulunduğunu, bu hareketin tez, antitez, sentez şeklinde ilerleyen diyalektik bir hareket olduğunu öne süren görüştür. Diyalektik materyalizmin en önemli temsilcisi K.Marx ve Engels’tir.

Karl Marx, Hegel felsefesinden büyük ölçüde etkilenmiş, onun diyalektik görüşünü madde ve topluma uygulamıştır. Hegel’ in sistemini baş aşağı çevirerek kendi felsefesini oluşturmuştur. Hegel’ in aksine, Marx’ ta idea varlığı meydana getirmez, tersine maddi gerçeklik düşünsel hayatı, ideayı meydana getirir.

Evren maddi niteliklidir; olmuş bitmiş bir şey değil, diyalektik biçimde ilerleyen bir süreçtir. İnsanın kendisi de mükemmelliğe erişmiş, maddi nitelikli bir varlıktır. Zihin ve düşünme, insan beyninin bir ürünüdür. İnsan beyni doğanın ürünü, düşünme de maddi olan beyinin fonksiyonudur. Evrenin hareket halinde maddeden oluştuğunu, bu hareketin diyalektik bir süreç izlediğini kabul ettiği için Marx’ ın sistemine, diyalektik materyalizm denir.

“Diyalektik Materyalizmin başlıca ilkeleri; değişme, niceliksel değişmelerin niteliksel değişmelere dönüşümü ilkesidir.”

Marx’ a göre evrendeki değişme, mekanik değişme değildir. Diyalektik bir değişmedir. Marx, evrendeki güçlerin birbirleriyle çatışmalı bir ilişki içinde olduğunu söylemiştir. Buna göre, her şey (tez), kendi zıddını (antitez) meydana getirir ve bu kendi zıddı ile çatışma içine girer. Bu karşıt kuvvetlerin çatışmasından ise ikisini de aşan bir sentez meydana gelir. Bu sentez de kendi zıddını yaratır. Gerçek de var olan hareket halindeki maddedir. Bu süreç içinde maddenin bir kısmı zamanla yeni niteliklerle zenginleşir. Başlangıçta sadece fiziksel ve kimyasal süreçler sergileyen madde, bu süreçlerin yüksek bir karmaşıklık gösterdiği bazı kısımlarında yeni bir nitelik kazanır. Bu nitelik, bizim yaşam adını verdiğimiz niteliktir.

Ek Bilgi: Marx’a göre, diyalektik yasalar insan aklını, doğayı ve tarihi yöneten temel itici güçtür. Bu alanlarda sü- rekli çatışma ve savaş vardır. Hegel’in savaş ve mücadele kavramını ve diyalektik anlayışını yeniden yorumlayan Marx, aklın, doğanın ve tarihin, tez, anti- tez ve sentez adımlarından oluşan bir mücadeleden doğduğunu söyler. 

Marx’ın temel düşüncesi, gerek doğa, gerek akıl, gerekse tarihte iş gören güçler birbirlerini ortadan kaldırmak isterken daha üst bir sentezde birleşmeleri vardır. Ortaya çıkan bu sentezin kendisi yeniden bir tez olarak antitezini oluşturur ve onunla olan çatışmasının sonunda yeni bir sentez ortaya çıkar ve bu tarihsel süreç içerisinde böylece devam eder gider.