İleriye ve Geriye Ket Vurma Nedir?

Ket vurma: Sürekli iç ve dış uyarıcıların etkisi altındayız. Her an yeni bilgiler öğreniyoruz. Öğrendiğimiz her bilgi, bir önceki bilgiye ya da önceden öğrendiğimiz bir bilgi, yeni öğrendiğimiz bir bilgiye etki etmekte, ondan etkilenmektedir. İşte, önceden öğrendiğimizin şimdi öğrendiklerimize; şimdi öğrendiklerimizin de daha önce öğrendiklerimize bozucu etkide bulunmasına ket vurma denir. Örneğin, farklı iki dili aynı anda öğrenmeye çalışan bir kişi, bu durumla karşı karşıya kalır. Her dilin özelliği, diğer dile etkide bulunabilir. İleriye veya geriye ket vurma bilgilerin net olarak hatırlanmasını engellediği için bir unutmadır. İleriye ve geriye doğru bozucu etki (İleriye ve geriye ket vurma): Bozucu etki, bir öğrenmeden önce ya da sonra yer alan bir başka öğrenmenin, söz konusu öğrenmenin hatırlanmasını olumsuz yönde etkilemesidir. Ket vurma bir çeşit engeldir. Önce veya sonra öğrenilenlerin hatırlamaya engel olması ket vurmadır

İleriye Ket Vurma: Eğer önceden öğrendiklerimiz, sonradan öğrendiklerimize bozucu etkide bulunuyorsa, buna ileriye ket vurma denir. Daha önceden öğrenilen bilgi, sonradan öğrenilen bilgiyi engellemekte, öğrenmeyi ve geri getirmeyi zorlaştırmakta ve unutturmaktadır. Örneğin uzun süre otomobil tamirciliği yapan bir kişi daha sonra tesisatçılık yapmaya başlar. Fakat otomobil tamirciliği ile ilgili bilgiler, tesisatçılıkla ilgili yeni öğrendiklerini unutturur ve hata yapmasına neden olur. Bu durum ileriye ket vurmadır. İkizkenar üçgen ile ilgili bilgilerin daha sonra öğrenilecek olan eşkenar üçgen ile ilgili bilgilerin öğrenilmesini güçleştirmesi de ileriye ket vurmadır. Bir başka örnek de ilk saatlerde öğrendiğimiz bilgiler son saatte öğrendiğimiz bilgilerin bir bölümünün unutulmasına neden olur. Bu durum ileriye doğru ket vurmadan kaynaklanır. Son olarak bir başka örnek vermek gerekirse, uzun süre mobilyacı olarak çalışan bir insan daha sonra tornacılık yapmaya başlar. Fakat mobilya ile ilgili bilgiler, tornacılık ile ilgili yeni öğrendiklerini unutturur ve hata yapmasına neden olur. Bu durum da ileri ket vurma durumudur.

Geriye Ket Vurma: Eğer sonradan öğrendiklerimiz önceden öğrendiklerimize bozucu etkide bulunuyorsa bu duruma geriye ket vurma denir. Örneğin; coğrafya dersinde Akdeniz Bölgesi’nin iklim özelliklerini öğrendikten sonra daha önce öğrenmiş olduğunuz Ege Bölgesi’nin iklim özelliklerinin unutulması geriye ket vurmadır. Bir başka örnek, büyük bir partide pek çok kişiyle tanıştırıldığınızı düşünelim. Toplantı bitene kadar, büyük bir olasılıkla, tanıştırıldığınız kişilerden birçoğunun ismini unutmuş ya da birbirine karıştırmış olabilirsiniz. Akşam erken saatlerde işittiğiniz isimleri hatırlama gücünüz, daha sonra işittiğiniz isimlerin bozucu etkisinde kalmıştır; bu geriye doğru bozucu etkidir. Voleybol öğrenen bir kişi antrenmandan hemen sonra futbol oynamaya ya da kitap okumaya başlarsa öğrendiklerini unutması hızlanır. Bu durum geriye ket vurmadır. 

Ket vurma ile negatif transfer, birbirine yakın fakat farklı durumlardır. Ket vurmada bilgiler birbirini unuttururken negatif transferde ise yeni öğrenilecek bilgilerde güçlükler yaşanır.